Haal filedossier uit partijpolitiek

Sommige dossiers in politiek Den Haag lenen zich niet voor partijpolitiek of regeerakkoorden. Denk aan de fileproblematiek. Gewoonweg omdat echte structurele oplossingen beter gedijen in een lange(re) termijn politiek dan de waan en populisme van de dag. Elke nieuwe minister of verantwoordelijk staatssecretaris, stelt zich als doel om zijn stempel te drukken op het beleid. Niet in de laatste plaats omdat verantwoordelijke ministers en staatssecretarissen vanaf dag één bezig zijn hun postministerschap-carrière veilig te stellen. Niets menselijks is ons vreemd; persoonlijk belang prevaleert wel vaker boven het algemene belang.
Daarnaast is het in een meerpartijen gedoogkabinet nu eenmaal usance om te ‘geven en te nemen.’ Denk aan de totaal onzinnige maatregel van 130 km/u op snelwegen.

Vanaf 1971 heeft Nederland 17 verschillende kabinetten gehad. Een gemiddelde van 2.4 jaar (inclusief demissionaire periode) in een tijdsbestek van 40 jaren. Je zou zeggen, dan is succesvol beleid op onderdelen a priori al bijna een onmogelijke opgave in zo’n korte regeerperiode.

Je oogst wat je zaait
De resultante is dat complexe dossiers opschuiven naar opeenvolgende kabinetten. Kijken we naar decennia fileleed met illustere roergangers als Smit-Kroes, Maij-Weggen, Jorritsma-Lebbink, Netelenbos, Peijs en Eurlings, dan moeten we constateren dat ook in de huidige politieke constellatie geen zicht is op een structurele oplossing en levert deze problematiek de BV Nederland elk jaar een kostenpost op van ruim twee miljard euro. Euro’s die direct wegvloeien in het fileputje. En dat in een periode van draconische bezuinigingen.

Kennis verdwijnt
Ergo, in dit voorbeeld werken de democratische grondbeginselen, die zijn vastgelegd in onze staatsinrichting, eerder tegen ons dan met ons. Hebben we eindelijk een oplossing bedacht – wat menig beleidsmaker op het ministerie de nodige hoofdbrekens kostte – valt het Kabinet en worden er nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Ofwel, zit je net lekker in de materie, komt er een nieuw bewindspersoon van een andere politieke kleur aan het bewind. Alle opgedane kennis en expertise verdwijnt regelrecht in het archief en de ambtenaren in kwestie zijn weer een déjà vu ervaring rijker.
Overigens en dat terzijde, de kennis van de materie zit bij de ministeries en afgeleide organisaties en meestal niet bij een passant als een minister of staatssecretaris!

Wat kunnen we er aan doen?
Los van de kleur van het kabinet wil iedereen een oplossing voor het fileprobleem.
Zou het niet mooi zijn om zeer specifieke dossiers uit het Regeerakkoord te halen en op een andere manier te beleggen? Met een ingewikkeld woord noemen we dat deconcentreren. Of, om in de terminologie te blijven, gedoogdossier!
Ik vrees echter dat dit denkkader een stap te ver is voor onverbiddelijke wetgevings puristen.

Ron Zwetsloot
Ervaringsdeskundige

Geplaatst in Files | Getagged , | Een reactie plaatsen

Overzicht maatregelen en effecten ter bestrijding van files

Nederland is murw gemaakt na 40 jaar gekibbel over de filebestrijding. Partijpolitiek, korte termijnvisies, heilige huisjes en héél veel onderzoeken, maken filebeleid tot het dikste dossier in politiek Den Haag. Twee uitersten, wie weet het tij van de files te keren? Het Kabinet – met verkeersminister Schultz voorop – wil meer asfalt, of het mobiliteitsplan van Milieudefensie die meent dat meer asfalt een achterhaalde strategie is en slecht voor de leefbaarheid? Mijn dogma: de filedruk lossen we alleen op met een combinatie van maatregelen. Niet moeilijk, complex of duur, mits je de juiste keuzes maakt! Bekijk de matrix en kies jouw ‘winning combination.’ De vijfpuntenschaal is een indicatie van het verwachte positieve effect: 1 is laag en 5 is hoog. In dit overzicht hanteer ik de 20-procentsregel: 20 procent minder auto’s is 30 procent minder file.
Opmerkingen en aanvullingen hoor ik graag!
(Klik op de koptitels om te sorteren)

Ron Zwetsloot
Ervaringsdeskundige

Matrix filebestrijding

MAATREGEL5-SCHAALTOELICHTINGMEER INFO
80-kilometer zones1Een 80-kilometerzone is in Nederland een traject van een autosnelweg waar de maximumsnelheid is verlaagd tot 80 km/u. Deze maatregel wordt meestal in combinatie met een trajectcontrole ingevoerd om bijvoorbeeld milieuvervuiling en/of geluidoverlast terug te dringen. Uit evaluaties blijkt dat de doorstroming op verscheidene locaties juist is verslechterd.Lees meer
Noot: pdf
130-kilometer1Het Kabinet Rutte heeft besloten op een aantal trajecten de snelheidslimiet te verhogen naar 130 km/u.
De hogere snelheid is alleen lonend buiten de Randstad en op lange trajecten. Op andere plekken zorgt de hogere snelheid juist voor vertraging. Bovendien zijn er 15 doden en 200 ongevallen meer per jaar te betreuren, aldus een rapport van Adviesbureau Goudappel Coffeng.
Noot: pdf
Aanname personeelsbeleid3 Wettelijke maatregel invoeren en geen medewerkers aannemen waarvan het woon- en werkverkeer de 25 kilometer overschrijdt. Beperk, of schaf de reiskostenvergoeding af. Als positief neveneffect kan ook het fietsgebruik gestimuleerd worden. Maatregel sorteert vooral effect in stedelijke gebieden met veel werkgelegenheid.Lees meer
Accijnzen2Een financiële prikkel is accijnsverhoging. De accijnzen voor benzine en diesel zijn in de periode 1993 – 2008 met circa 50 procent verhoogd (Bron: CBS). Het accijnsinstrument wordt gezien als één van de mogelijkheden om de groei van de (auto)mobiliteit te geleiden en te beperken. Uit onderzoek blijkt dat accijnsbeleid van de afgelopen decennia de filezwaarte zowel negatief als positief heeft beïnvloed. In negatieve zin omdat enerzijds de automobilist volstrekt ongevoelig lijkt voor prijselasticiteit, denk vooral aan het zakelijke verkeer en anderzijds omdat accijnsbeleid ertoe heeft geleid dat de filedruk minder is toegenomen ten opzichte van de gerealiseerde groei.Lees meer
Noot: pdf
Afstands(tele)werken4 Eén of twee dagen per week thuiswerken. Zie ook sociale media. Maatregel heeft geen verplicht karakter. Via remote inloggen en het werken in de ‘cloud’ is deze maatregel voor veel werknemers binnen bereik en zijn de effecten optimaal. De overheid kan maatregel extra stimuleren door de thuiswerkplek belastingtechnisch aantrekkelijk te maken.Lees meer
Alarm2Spitsalarm, weeralarm en verkeersalarm. Maatregelen om automobilisten vooraf te waarschuwen de weg op te gaan of het rijgedrag aan te passen vanwege verslechterde weersomstandigheden. Het verwachte effect is uiteraard incidenteel omdat weersomstandigheden zich niet laten sturen. Verkeersinformatiediensten (ANWB en VID) moeten uniforme afspraken maken om verwarring bij automobilisten te voorkomen. De top-10 van langste files in Nederland zijn gerelateerd aan weersinvloeden. Dat maakt het weeralarm tot een effectief middel.Lees meer
Asfalt2/3Meer wegen trekken meer wielen aan zodat na verloop van tijd reizigers, die bijvoorbeeld buiten de spits of met het Openbaar vervoer (OV) reizen, weer de auto pakken omdat het verkeer beter lijkt door te stromen. Bovendien zijn files niet primair een probleem van onvoldoende wegcapaciteit. De voor- en tegenstanders over de effecten van meer of minder asfalt, zijn redelijk in balans. Er tekent zich geen consensus af, ook niet in onderzoek of studies naar de effecten hiervan. Dat maakt deze maatregel omstreden omdat asfalteren de duurste maatregel is om de files te verminderen.Noot: pdf
Belonen3 Financiële prikkel. Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders voor 4 euro per dag bereid zijn de spits te mijden in het verkeer. Als elke automobilist één dag in de week de spits mijdt, dan realiseer je de 20-procentsregel en is het fileprobleem grotendeels opgelost. Kabinetten zijn wel bereid om miljarden te investeren in asfalt terwijl het veel goedkopere ‘belonen’ tenminste hetzelfde effect oplevert, mits collectief toegepast. Maatregel appelleert aan (duurzame) gedragsverandering. Vanaf oktober 2011 krijgen Utrechtse automobilisten betaald als ze hun auto in de spits thuislaten: zgn. spitsmijden. Wel dient een klein gps-kastje (zogeheten s-box) onzichtbaar te worden ingebouwd zodat de organisatie de rijtijden van deelnemers in de gaten kan houden.Noot 1: pdf
Noot: 2: pdf
Carpoolstrook2Een carpoolstrook is een rijstrook speciaal opengesteld voor personenauto's - meestal met meerdere passagiers - die samen carpoolen naar hun werk. Op 27 oktober 1993 werd de eerste carpoolstrook van Europa geopend op de A1 tussen Diemen en Knooppunt Muiderberg. De carpoolstrook (A1) moest vanwege juridische bezwaren het veld ruimen en wordt nu gebruikt als wisselstrook op spitstijden. Zorgt dagelijks voor significante vermindering filedruk aansluiting A6 op A1. Resultaten in de VS met ‘High occupancy vehicle (HOV) lanes’ in relatie tot het terugdringen van de verkeerscongestie en reductie van de CO2-uitstoot, vallen niettemin tegen. Men verwacht in de VS meer resultaat met ‘High occupancy toll (HOT) lanes.’Lees meer
Fileradar3Radarbeelden – vergelijkbaar met buienradar – met daarop de verwachte ontwikkeling van de files voor het komende uur. Hoe laat moet ik vertrekken om mijn afspraak te halen of hoe laat kom ik aan als ik nu vertrek en welke route kan ik het beste rijden? Gepland voor zomer 2011. Toepassing is volledig afhankelijk van ICT en moet zich nog bewijzen. Effectiviteit is relatief hoog omdat dekkingsgraad van smartphones hoog is.Lees meer
Het Nieuwe Werken (HNW)3 Het fysieke kantoor is een achterhaald principe uit het industriële tijdperk. Het Nieuwe Werken (HNW) is een andere manier om werk te organiseren of werk in te delen met als doel productiever te zijn, veelal ondersteund door de laatste technologie. In HNW gaan mensen en organisaties flexibeler om met arbeidstijd en werkomgeving. HNW kent geen standaardaanpak of blauwdruk. Denkomslag moet van werkgevers en werknemers komen. Mits bedrijfsleven en Rijk gezamenlijk optrekken, kan HNW een krachtige oplossing worden voor het mobiliteitsvraagstuk.Lees meer
Noot: pdf
ICT3Verkeersmanagement omvat geautomatiseerde ‘real-time’ maatregelen om de verkeersafwikkeling te reguleren. Voorbeelden zijn rijstrooksignalering, toeritdosering en dynamische route-informatiepanelen ofwel matrixborden. Van navigatiesystemen en smartphones wordt ook veel verwacht. Veel plannen zijn gebaseerd op verbeteringen aan de fysieke infrastructuur. Nu dure en traditionele oplossingen weinig soelaas lijken te bieden, neemt de aandacht voor ICT toe. De potentie van ICT is groot. Getuige ook dit overzicht. Opgemerkt wordt dat veel voorbeelden nog in een experimentele- of onderzoeksfase verkeren.Noot: pdf
Keep your lane1Met het ‘keep your lane’ systeem kun je links en rechts ingehaald worden. Hierdoor wordt de wegcapaciteit beter gebruikt. Functioneert het beste als iedereen ongeveer dezelfde snelheid aanhoudt. Maatregel werkt alleen met gedisciplineerde weggebruikers! In tegenstelling tot de VS is het maar de vraag of Nederlandse weggebruikers het principe ‘blijf op je rijbaan’ omarmen?Lees meer
Kilometerheffing3Betalen voor het gebruik. Voorloper Spitsvignet (1993). De maatregel moet het gebruik op drukke wegen ontmoedigen. Door marktpartijen en het Ministerie van Infrastructuur & Milieu zijn de investeringskosten geraamd op drie miljard euro en jaarlijkse exploitatiekosten van rond 900 miljoen euro. (prijspeil 2010). Critici plaatsen vraagtekens bij de technische haalbaarheid en bescherming van privacy. Door de val van Kabinet Balkenende IV, is in maart 2010 de kilometerheffing controversieel verklaard door de Tweede Kamer. In de VS is betalen voor gebruik van het wegennet gemeengoed. Onderzoeken tonen steeds vaker aan dat betalen voor het gebruik (congestion pricing) een goed middel is tegen verkeerscongestie.Lees meer
Noot 1: pdf
Noot 2: pdf
Matrixborden2Onder meer gebruikt voor snelheidsregulering en rijstrooksignalering. Ook wel dynamische route-informatiepanelen genoemd. Weggebruikers zijn intussen gewend geraakt aan de matrixborden en weten goed te anticiperen op de informatie. Zinvol, maar weinig effect op de filedruk omdat de maatregel het aantal weggebruikers niet verminderd.Lees meer
Openbaar vervoer3Openbaar vervoer (OV) is personenvervoer dat openbaar toegankelijk is. De belangrijkste vormen van OV in Nederland zijn de trein en de bus. Een klein percentage (10 tot 15 procent) van de vervoersbehoefte wordt door het OV vervuld. Bij 90 procent van de autoritten biedt het OV geen concurrerende reistijd (Bakker & Zwaneveld, 2009). Gemiddeld vergt het OV twee keer zoveel reistijd als de auto, aldus onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) in een rapport in 2011. Twee op de drie Nederlanders wonen binnen 5 kilometer van het treinstation (CBS, 2008). Pogingen om de automobilist voor het OV te winnen strandden tot op heden op capaciteitsgebrek: het verkeersaanbod neemt af bij toenemende vertraging, en neemt weer toe bij afnemende vertraging. Uit oogpunt van milieu, kosten, gemak en keuzevrijheid is Nederland gebaat bij een heterogeen aanbod van vervoersmodaliteiten. Met circa twee miljoen reizigers per dag, is niet investeren in het OV mijns inziens geen optie omdat daarmee het totale personenvervoer in onbalans geraakt.Lees meer
Noot: pdf
Rekeningrijden
1In 1999 lanceerde toenmalig verkeersminister Netelenbos het idee van rekeningrijden. Systeem waarbij automobilisten via tolpoortjes een heffing moeten betalen.Het Kabinet besloot tot het invoeren van elf proeflocaties in de Randstad en nog 27 tolpoorten op secundaire wegen. In 2001 ketste het plan af omdat de ANWB en de VVD zich ertegen verzette. Voornamelijk omdat zij wilden voorkomen dat er een lappendeken van steden zou ontstaan met tolpoorten en dat daardoor de kans op willekeur en extra betalen – in plaats van anders betalen – zou worden vergroot.Lees meer
Rijbaan voor langzaam verkeer2De idee hierachter is dat het verkeer sneller doorstroomt wanneer vrachtwagens en bussen een eigen rijbaan hebben. Uit onderzoek blijkt dat hoe homogener het verkeer hoe kleiner de kans op ongelukken. Bij het toepassen van deze maatregel is een strikte en fysieke scheiding van rijbaan essentieel. Tenzij er een extra en gescheiden rijbaan wordt gecreëerd voor langzaam verkeer, zal deze maatregel van weinig invloed zijn op het congestieprobleem omdat het wegennetwerk nog steeds wordt gedeeld door hetzelfde aantal weggebruikers.Noot: pdf
Rijtijdenspreiding4 Elke auto is voorzien van een kentekenplaat met een numerieke code. Splitst automobilisten in twee groepen: bijvoorbeeld even en oneven kentekens. Laat deze groepen in de spits op wisselende tijden toe op snelwegen. Maatregel gaat uit van collectieve deelname om het maximale effect te bereiken. Deze maatregel lijkt op vakantiespreiding waarmee impliciet een deel van de weggebruikers de snelweg mijdt.Lees meer
TISNET
(Traffic Infrastructure Sensor Network)
2TISNET is een door TNO ontwikkeld sensorsysteem in het asfalt om het verkeer ‘real-time’ en nauwkeurig te monitoren waardoor wegbeheerders sneller en gerichter maatregelen kunnen nemen om de verkeersdoorstroom te verbeteren. Het systeem is nog in ontwikkeling (okt 2009). Effecten pas meetbaar zodra ICT-systeem in gebruik is genomen.Lees meer
Toeritdosering2Toeritdosering is in de verkeerskunde een term die gebruikt wordt voor het gereguleerd toelaten van verkeer op een toerit, meestal een invoeging naar de hoofdrijbaan van een autosnelweg. Doel van toeritdosering is het beperken van het aantal invoegende voertuigen om zo de verkeersdoorstroming op de hoofdrijbaan niet te verstoren. Een relatief lage indicatie omdat toeritdosering alleen lokale verlichting kan bieden.Lees meer
Transferia2Ook wel P+R genoemd. Beteugel het verkeer naar de stad en creëer meer transferia in de periferie van steden met goede openbaar vervoersverbindingen naar het centrum. Onderzoek toont aan dat het minstens vijf jaar duurt voordat een transferia bekendheid krijgt en voldoende gebruikt gaat worden.
Voorwaarden voor succes zijn aansluiting op het OV, gratis parkeren en een niet al te lange reistijd ten opzichte van de auto. Nut en noodzaak zijn onvoldoende aangetoond. Er is geen Rijksbeleid omdat er onvoldoende effect is in de beïnvloeding van mobiliteit.
Lees meer
Noot: pdf
Vakantiespreiding2 Maatregel geldt helaas maar voor 8 weken per jaar maar sorteert wel hetzelfde effect als rijtijdenspreiding. Oorspronkelijk bedoeld om overbelasting van toeristische trekpleisters en vooral van de wegen ernaartoe, in te dammen. Als onverwacht en positief neveneffect zijn er in vakantieperioden minder files.Lees meer
Verplaatsen economische activiteit4Ontlast de Randstad. De meeste files ontstaan in de Randstad. Gebruik andere regio's om economische activiteiten te ontplooien. Maak het bedrijven aantrekkelijk om bedrijf te verplaatsen naar andere en minder bevolkte delen van het land.Lees meer
Verruiming openingstijden4Flexibilisering van werktijden. Zie ook ‘Het Nieuwe Werken.’ Ondanks de 24/7-economie, hebben de meeste werknemers een baan van 9 tot 5. Dat betekent elke dag 'trechtervorming' op de snelwegen. Nederland heeft voldoende wegcapaciteit maar het verkeersaanbod in de piekuren, van 07:00 t/m 09:00 en van 16:00 t/m 18:00 uur is te groot. Werk- en privétijd overlappen elkaar steeds vaker. Dat vraagt – in een advies van de SER – om een meer eigentijdse organisatie van tijd en plaats van arbeid tussen werkgever en werknemer. Waar mogelijk kan de overheid belemmerende wet- en regelgeving opheffen.Noot: pdf
Vluchtstroken3Een afgescheiden weggedeelte van de rijbaan van de autosnelweg of autoweg, dat bestemd is voor gebruik in nood(vlucht)gevallen. Tijdens drukke perioden kan de spitsstrook als tijdelijke extra rijstrook worden gebruikt. Buiten de spits functioneert deze extra rijstrook als gewone vluchtstrook. Dit wordt aangegeven met bord C23-01 van bijlage 1, RVV. Het openen van spitsstroken tijdens spitsuren heeft zeker een positief effect op de verwerking van het verkeersaanbod. Vanuit mijn praktijkervaring merk ik nog veel aarzeling bij weggebruikers vanwege de doorgetrokken streep; mag ik het verkeer aan de linkerkant nu wel inhalen, kan ik weer terug op de ‘gewone’ rijbaan links van mij? De maatregel is goed tijdens de spits maar niet om spitsstroken de gehele dag te openen. Daarmee begeven we ons op een hellend vlak. Denk bijvoorbeeld aan de hulpdiensten en pech onderweg in het donker.Lees meer
Geplaatst in Columns, Files | Getagged , | Een reactie plaatsen

Financiële prikkel en wegwerken regeltjes leidt tot filereductie

Enkele voorbeelden uit landelijke dagbladen van 15 maart die aangeven dat de automobilist best bereid is om de spits te mijden mits daar een vergoeding tegenover staat en de baas bereid is om belemmerende regels weg te werken! Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur) wil dat het bedrijfsleven met plannen komt om werknemers de kans te geven thuis te werken, alternatieve vervoersmiddelen te gebruiken of anderszins automobilisten uit de file te lokken. Het ‘Platform Slim Werken Slim Reizen’ volgt op de regionale initiatieven van filemijden onder het vorige kabinet. Zo kregen automobilisten uit Zoetermeer en Almere tijdens wegwerkzaamheden een vergoeding om niet de auto te pakken of buiten de spits te reizen. De resultaten waren goed. Een vergelijkbaar project – onder de noemer Spitsscoren – vindt plaats in het Rotterdamse Havengebied (A15.) Spitsscoren wordt uitgevoerd in opdracht van De Verkeersonderneming in Rotterdam en al 200.000 chauffeurs ontwijken de spits tussen zes en negen uur. Uiteindelijk hoopt de minister dat 700.000 automobilisten gaan ‘flexrijden.’ De Minister verwacht van het bedrijfsleven dat ze belemmerende regeltjes wegwerkt om een filereductie in de spits van vijf procent te halen.

Ron Zwetsloot
Ervaringsdeskundige

Geplaatst in Files, Thuiswerken | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Thuiswerkfonds als proef om filedruk te verminderen

Eindelijk een proef met kans van slagen om de filedruk te verminderen. Het MKB Noord-Holland start experiment met de provincie, de gemeente Amsterdam en zeven grote bedrijven om de files te lijf te gaan. Doel is om het komende half jaar vijf procent van het autoverkeer uit de Amsterdamse files te halen door werknemers thuis te laten werken. Het experiment begint in april in Amsterdam en wijde omgeving. Ondernemers die meedoen krijgen gedurende een half jaar gratis faciliteiten voor personeel dat de spits mijdt. Uit eerdere proeven blijken werknemers te besparen op reiskosten en nam de productiviteit toe. In totaal worden 1200 thuiswerkplekken ingericht gedurende het project. Met de proef loopt Amsterdam vooruit op een nog op te richten landelijk ‘thuiswerkfonds’, waarin het ministerie van Verkeer vijftien miljoen euro steekt om filemijdend werken aan te moedigen. Het thuiswerkfonds is een idee van D66 in de Tweede Kamer. Het geld moet uit de begroting komen van minister Melanie Schulz (Verkeer). De Tweede Kamer en de regeringspartijen lijken het project te willen steunen.
Zie ook: Digitale Mobiliteit


Geplaatst in Files, Thuiswerken | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Spanje verlaagt maximumsnelheid vanwege hoge olieprijs

In tegenstelling tot Nederland dat de maximumsnelheid gaat verhogen, verlaagt Spanje  per 7 maart 2011 de maximumsnelheid van 120 naar 110 kilometer per uur. De omstreden maatregel heeft te maken met de hoge olieprijs door de onrust in Arabische landen. Spanje haalt 13 procent van zijn olie uit Libië terwijl de productiecapaciteit in dat land met de helft is afgenomen. De maatregel levert de Spanjaarden een  jaarlijks besparing op van 1,4 miljard euro aan benzine en diesel. De oppositie en de Spaanse ANWB vinden dat het volk niet per decreet kan worden gedwongen tot bezuinigingen.

Geplaatst in 130 km | Getagged | Een reactie plaatsen